مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 8

طب اكبرى ( فارسى )

علوم گوناگون اين مكتب و نيز پيش‌نيازهاى آن از برخى علوم قدماء چون فلسفه و طبيعيات بر كرسى طبابت سنتى جلوس شود : قدر مجموعه گل ، مرغ سحر داند و بس * كه نه هركو ورقى خواند معانى دانست از جملهء كتاب‌هايى كه به عنوان كتب جامع و كامل در دورهء « علم الامراض » در طب سنتى پرده از رخسار درمان‌هاى شفابخش اين مكتب كنار مىزند ، كتاب شريف « طب الاكبر » يا « طب اكبرى » از تأليفات حكيم گرانقدر « محمد اكبر ارزانى » مىباشد كه پس از ماهها زحمت طاقت‌فرسا و كار كارشناسى و تحقيقاتى به صورتى كه اكنون پيش روى شماست درآمده است . . . . حكيم ارزانى و « طب اكبرى » محمد اكبر ارزانى دهلوى ، معروف به شاه ارزانى ، از مشاهير حكماء و اطباى قرون 11 و 12 مىباشد كه با غور عميق در متون علوم فلسفى و طبيعى قدماء و تفحص دقيق در كتب طبى ايشان و تجربهء سال‌هاى متمادى طبابت تجربى و تجربهء عملى ، صاحب ذخيره‌يى كامل و به يادماندنى در آموزه‌هاى حكيمان و طبيبان گذشته است كه در دوره‌يى كتب خواندنى اين تعاليم ارزشمند را براى آيندگان به يادگار گذاشته است . از زواياى پنهان و ناپيداى زندگى اين مرد بزرگ و عالم و طبيب زبردست چيزى در دست نمىباشد اما آنچه مهم است ، همين مجموعهء ذىقيمت در طب سنتى است كه نه تنها در جوامع علمى و طبى زمان خود ، جايگاه رفيعى را به خود اختصاص داده بلكه تحقيقات علمى و تجربيات عملى او توانسته است بزرگانى چون حكيم نام‌آور ايرانى « مرحوم مير محمد حسين عقيلى خراسانى » صاحب كتب ارجمند طبى چون « خلاصة الحكمة » ، « مجمع الجوامع » ، « مخزن الادويه » و « قرابادين كبير » را تحت تأثير خود قرار دهد و اين عالم جليل مكرر در تأليفات خود از « حكيم ارزانى » و نظرات طبى و كتب وى نام مىبرد و خواننده را مشتاق مطالعهء آثار او مىكند . آثار مؤلف 1 . تلخيص « طب النبى » جلال الدين سيوطى ، بنا بر تصريح مؤلّف ، اولين كتاب او مىباشد . 2 . طب الاكبر ( طب اكبرى ) . 3 . تعاريف الامراض كه همان حدود الامراض مىباشد .